Uchwały antysmogowe — czym wolno palić i co grozi za złe paliwo
Co zwykle zakazują uchwały antysmogowe, jakie paliwa są dozwolone, skąd wziąć treść uchwały dla swojego województwa i co grozi za jej złamanie.
Aktualizacja: 3 listopada 2026
Czym jest uchwała antysmogowa
Uchwała antysmogowa to akt prawa miejscowego, który sejmik województwa może przyjąć na podstawie Prawa ochrony środowiska. Określa, jakimi paliwami wolno palić w domowych kotłach, piecach i kominkach, i do kiedy trzeba wymienić stare urządzenia grzewcze. Uchwały mają dziś niemal wszystkie województwa, a niektóre miasta mają przepisy ostrzejsze niż reszta regionu.
Co zwykle jest zakazane
Szczegóły różnią się między województwami, ale większość uchwał zakazuje palenia:
- węglem brunatnym i paliwami z niego wytworzonymi,
- mułami i flotokoncentratami węglowymi (ich sprzedaż do gospodarstw domowych jest zakazana w całym kraju),
- paliwami węglowymi z dużym udziałem ziaren poniżej 3 mm — czyli miałem (zwykle próg to 15%),
- drewnem i biomasą o wilgotności powyżej 20%.
Terminy wymiany kotłów
Uchwały wyznaczają też daty, po których nie wolno używać kotłów pozaklasowych i kotłów niższych klas. Terminy są różne w każdym województwie i zależą m.in. od wieku kotła. W kilku regionach były przesuwane, dlatego zawsze sprawdzaj aktualną wersję uchwały, a nie informacje sprzed kilku lat.
Skąd wziąć treść uchwały
Aktualna uchwała dla Twojego województwa jest dostępna:
- w Dzienniku Urzędowym województwa (wyszukaj frazę „uchwała antysmogowa” i nazwę województwa),
- na stronie urzędu marszałkowskiego, zwykle w dziale ochrony środowiska lub powietrza,
- w urzędzie gminy — gminy prowadzą też kontrole palenisk.
Kontrole i kary
Kontrole przeprowadzają straż gminna lub miejska i upoważnieni pracownicy gminy. Mogą sprawdzić kocioł, rodzaj paliwa i poprosić o świadectwo jakości węgla. Za złamanie uchwały grozi mandat lub grzywna orzeczona przez sąd. Dlatego świadectwo jakości dostane przy zakupie warto przechowywać przez cały sezon.
Jak kupować zgodnie z uchwałą
Kupuj węgiel w składzie, który wyda świadectwo jakości, i sprawdź w nim granulację oraz typ paliwa. Drewno kupuj sezonowane albo sezonuj je samodzielnie. W razie wątpliwości zapytaj skład — sprzedawcy znają przepisy obowiązujące w swojej okolicy.
Jak sprawdzić jakość węgla →Aktualne ceny opału w województwach →Mapa składów w całej Polsce →
Pytania i odpowiedzi
Czy uchwała antysmogowa dotyczy kominka?
Zwykle tak. Uchwały obejmują nie tylko kotły, ale też kominki i piece, czyli tzw. miejscowe ogrzewacze. Część województw wymaga, by kominki spełniały wymagania ekoprojektu albo miały odpowiednie filtry, a w kominku wolno palić tylko suchym drewnem. Szczegóły są w uchwale Twojego województwa.
Czy mogę palić miałem węglowym?
W wielu województwach nie — uchwały zakazują paliw węglowych z dużym udziałem ziaren poniżej 3 mm. Miał spala się w domowych kotłach nieefektywnie i mocno dymi. Jeśli w Twoim województwie nie ma takiego zakazu, i tak sprawdź, czy kocioł jest przeznaczony do miału.
Czy straż miejska może wejść do mojego domu na kontrolę?
Strażnicy gminni lub miejscy i upoważnieni pracownicy gminy mogą przeprowadzić kontrolę paleniska w budynku mieszkalnym w godzinach od 6 do 22. Mogą obejrzeć kocioł, opał i popiół, poprosić o świadectwo jakości węgla, a w razie podejrzenia spalania odpadów — pobrać próbkę popiołu.
Co grozi za palenie śmieciami?
Spalanie odpadów w domowym piecu jest zabronione w całym kraju, niezależnie od uchwał antysmogowych. Grozi za to mandat albo grzywna orzeczona przez sąd. Spalanie plastiku, gumy czy lakierowanego drewna niszczy też kocioł i komin.
Gdzie sprawdzę terminy wymiany kotła w moim województwie?
W treści uchwały antysmogowej opublikowanej w Dzienniku Urzędowym województwa i na stronie urzędu marszałkowskiego. Pomocny bywa też urząd gminy — gminy prowadzą kontrole i znają lokalne przepisy.
Źródła
- Prawo ochrony środowiska, art. 96 — podstawa uchwał antysmogowych (ISAP)
- Polski Alarm Smogowy — przegląd uchwał antysmogowych
Poradnik ma charakter informacyjny. Przepisy i ceny się zmieniają — w sprawach prawnych sprawdź aktualną treść przepisów, a cenę potwierdź w składzie.